Hoe merkt u dat een verstandskies doorkomt?
Verstandskiezen, ook wel wijsheidstanden genoemd, zijn de achterste kiezen in uw mond. Ze komen meestal als laatste door, vaak tussen het achttiende en vijfentwintigste levensjaar. Niet iedereen krijgt vier verstandskiezen en sommige verstandskiezen breken nooit volledig door.
Een doorkomende verstandskies hoeft geen klachten te veroorzaken. Als u er wel iets van merkt, kunt u last krijgen van:
- een drukkend of zeurend gevoel achter in de mond;
- pijn bij een doorkomende verstandskies;
- rood, gevoelig of gezwollen tandvlees;
- pijn tijdens het kauwen;
- een stukje tand dat door het tandvlees heen komt;
- een vieze smaak of slechte adem;
- moeite met het goed schoonmaken van de achterste kies;
- moeite met het ver openen van de mond.
Deze klachten kunnen ook een andere oorzaak hebben. Een tandarts kan beoordelen of de klachten daadwerkelijk door de verstandskies worden veroorzaakt.
Hoe lang duurt het doorkomen van een verstandskies?
Er is geen vaste termijn voor het doorkomen van een verstandskies. Bij sommige mensen breekt de kies relatief snel en zonder problemen door. Bij anderen gebeurt dit geleidelijk of in verschillende fasen. Een verstandskies kan ook gedeeltelijk doorbreken en daarna lange tijd in dezelfde positie blijven staan.
Of een verstandskies verder kan doorkomen, is onder andere afhankelijk van de ligging van de kies en de beschikbare ruimte in de kaak. Met onderzoek in de mond en eventueel een röntgenfoto kan de tandarts of kaakchirurg de positie van de verstandskies beoordelen. Lees ook meer over wanneer verstandskiezen doorgaans doorkomen.
Klachten en symptomen van een doorkomende verstandskies
Pijn bij een doorkomende verstandskies
Wanneer een verstandskies door het tandvlees breekt, kan dit tijdelijk een drukkend, zeurend of gevoelig gevoel veroorzaken. De pijn kan vooral merkbaar zijn tijdens het kauwen of bij het aanraken en poetsen van het tandvlees.
Milde pijn betekent niet automatisch dat de verstandskies verwijderd moet worden. Neem wel contact op met uw tandarts wanneer de pijn meerdere dagen aanhoudt, steeds erger wordt of samengaat met zwelling, koorts of een vieze smaak in de mond.
Rood of gezwollen tandvlees
Het tandvlees rond een doorkomende verstandskies kan gevoelig, rood of gezwollen worden. Wanneer bacteriën en voedselresten zich onder het tandvlees ophopen, kan een ontsteking rond de verstandskies ontstaan. Dit wordt ook wel pericoronitis genoemd.
Een ontsteking van het tandvlees kan pijn en zwelling veroorzaken. Soms straalt de pijn uit naar de kaak, het oor of de keel. Laat de plek beoordelen wanneer de klachten toenemen of regelmatig terugkomen.
Een half doorgekomen verstandskies
Een verstandskies kan gedeeltelijk door het tandvlees breken terwijl een ander gedeelte bedekt blijft. Onder dit stukje tandvlees kunnen voedselresten en bacteriën terechtkomen. Omdat deze plek achter in de mond lastig bereikbaar is, is het soms moeilijk om de kies goed schoon te houden.
Daardoor kunnen terugkerende tandvleesontstekingen, gaatjes in de verstandskies of schade aan de kies ervoor ontstaan. Een half doorgekomen verstandskies hoeft niet altijd verwijderd te worden, maar moet wel goed worden gecontroleerd.
Een vieze smaak of slechte adem
Een vieze smaak of onaangename geur kan ontstaan doordat voedselresten en bacteriën rond een gedeeltelijk doorgekomen verstandskies achterblijven. Dit hoeft niet altijd op een ernstige ontsteking te wijzen. In combinatie met toenemende pijn, rood tandvlees, zwelling of pus is het wel verstandig om contact op te nemen met uw tandarts.
Moeite met kauwen of de mond openen
Gezwollen of ontstoken tandvlees achter in de mond kan kauwen pijnlijk maken. Bij een uitgebreidere ontsteking kunt u soms uw mond minder ver openen. Neem snel contact op met een tandarts wanneer deze beperking toeneemt, u nauwelijks kunt eten of de zwelling zich uitbreidt.
Wanneer kan een verstandskies blijven zitten?
Niet iedere verstandskies hoeft verwijderd te worden. Een verstandskies kan meestal blijven zitten wanneer:
- de kies in een goede en bruikbare positie staat;
- de kies en het omliggende tandvlees gezond zijn;
- u geen terugkerende pijn of ontstekingen heeft;
- de verstandskies goed schoon te houden is;
- de kies geen schade aan de naastgelegen kies veroorzaakt.
Uw tandarts kan de verstandskies tijdens de normale controles blijven volgen. Daarbij kan indien nodig een röntgenfoto worden gemaakt om ook het gedeelte van de kies onder het tandvlees te beoordelen.
Wanneer is verwijdering van de verstandskies verstandig?
Het verwijderen van een verstandskies kan worden geadviseerd als de kies klachten of aantoonbare problemen veroorzaakt. Mogelijke redenen zijn:
- terugkerende of ernstige ontstekingen rond de verstandskies;
- aanhoudende pijn of zwelling;
- een gaatje dat niet goed behandeld kan worden;
- schade of tandbederf aan de kies ervoor;
- een ongunstige ligging waardoor de kies niet goed functioneert;
- een cyste of een andere afwijking rond de verstandskies;
- onvoldoende mogelijkheid om de kies goed schoon te houden, in combinatie met klachten of schade.
De tandarts of kaakchirurg beoordeelt op basis van uw klachten, de positie van de kies en eventueel een röntgenfoto of verwijdering verstandig is. Lees meer over het verwijderen van een verstandskies door de kaakchirurg.
Wat kunt u tijdelijk zelf doen bij pijn?
De volgende tips kunnen de klachten van een doorkomende verstandskies tijdelijk verminderen:
- poets de verstandskies en het omliggende tandvlees voorzichtig met een kleine of zachte tandenborstel;
- verwijder voedselresten zo goed mogelijk zonder met scherpe voorwerpen onder het tandvlees te komen;
- spoel de mond eventueel voorzichtig met lauwwarm zout water;
- kies tijdelijk voor zachter eten en kauw zo mogelijk aan de andere kant van de mond;
- gebruik alleen pijnstillers die voor u geschikt zijn en volg de bijsluiter of het advies van uw tandarts, arts of apotheker;
- gebruik een medicinale mondspoeling alleen wanneer dit door een zorgverlener is geadviseerd.
Deze maatregelen kunnen de klachten verlichten, maar nemen de oorzaak niet altijd weg. Laat de verstandskies beoordelen wanneer de pijn blijft bestaan of regelmatig terugkomt.
Wanneer moet u naar de tandarts of kaakchirurg?
Neem contact op met uw tandarts wanneer:
- de pijn na enkele dagen niet afneemt of juist erger wordt;
- het tandvlees steeds roder of dikker wordt;
- u een vieze smaak, pus of een onaangename geur opmerkt;
- u koorts krijgt of zich ziek voelt;
- uw wang of kaak duidelijk opzwelt;
- u moeite krijgt met kauwen, slikken of het openen van uw mond;
- dezelfde klachten regelmatig terugkomen.
Zoek direct medische hulp wanneer de zwelling zich snel uitbreidt naar uw gezicht of hals, of wanneer u moeite krijgt met ademhalen of slikken.
Uw tandarts kan de verstandskies onderzoeken en u zo nodig naar de kaakchirurg verwijzen. Heeft uw tandarts u verwezen? Dan kunt u bij MKA groep een afspraak inplannen of telefonisch contact opnemen via 088 190 190 1.
Veelgestelde vragen over een doorkomende verstandskies
Moet een doorkomende verstandskies altijd worden verwijderd?
Nee. Wanneer de verstandskies gezond is, goed staat, schoon te houden is en geen klachten of schade veroorzaakt, kan de kies meestal blijven zitten. De tandarts kan de verstandskies tijdens periodieke controles blijven volgen.
Kan een verstandskies op latere leeftijd nog doorkomen?
Ja. Hoewel verstandskiezen meestal tussen het achttiende en vijfentwintigste levensjaar doorkomen, kan dit ook later gebeuren. Sommige verstandskiezen blijven volledig onder het tandvlees of in de kaak liggen.
Kan een half doorgekomen verstandskies nog verder doorkomen?
Dat is mogelijk, maar niet altijd. Dit hangt af van de ligging van de verstandskies en de beschikbare ruimte in de kaak. Met onderzoek en eventueel een röntgenfoto kan de tandarts of kaakchirurg inschatten of de kies waarschijnlijk verder kan doorbreken.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijke beoordeling door uw tandarts of kaakchirurg.