Een speekselklierontsteking herkent u meestal aan een pijnlijke en aanhoudende zwelling onder de kaak, onder de tong of voor het oor. De ontstoken speekselklier kan gevoelig, hard of warm aanvoelen. Ook kunt u koorts krijgen, zich ziek voelen of een vieze smaak in uw mond ervaren.

Niet iedere zwelling rond de kaak of het oor is een speekselklierontsteking. Een arts, tandarts of kaakchirurg moet daarom beoordelen wat de oorzaak van uw klachten is. Neem bij koorts, toenemende zwelling of problemen met slikken altijd contact op met een arts.

Welke symptomen passen bij een speekselklierontsteking?

Een ontsteking kan ontstaan in één of meerdere speekselklieren. De medische naam hiervoor is sialadenitis. De klachten kunnen plotseling beginnen, maar zich ook geleidelijk ontwikkelen.

Veelvoorkomende symptomen van een speekselklierontsteking zijn:

een pijnlijke zwelling onder de kaak, onder de tong of voor het oor;
een speekselklier die gevoelig, stevig of warm aanvoelt;
een rode of gespannen huid rondom de zwelling;
pijn die tijdens het eten of kauwen erger wordt;
minder speeksel of een droge mond;
een vieze of bittere smaak in de mond;
vocht of pus uit de opening van de speekselklier;
koorts van 38 graden of hoger;
koude rillingen of een algemeen ziek gevoel.

U hoeft niet al deze klachten tegelijkertijd te hebben. De combinatie van aanhoudende zwelling, pijn, warmte, roodheid en koorts maakt een ontsteking waarschijnlijker. Alleen lichamelijk onderzoek kan echter duidelijkheid geven.

Waar kunt u de ontstoken speekselklier voelen?

In en rond uw mond bevinden zich drie paar grote speekselklieren. De oorspeekselklieren liggen voor en iets onder de oren. De onderkaaksspeekselklieren liggen onder de onderkaak en de ondertongsspeekselklieren bevinden zich onder de tong.

Bij een ontstoken oorspeekselklier wordt meestal de wang of het gebied voor het oor dik. Een ontsteking van de onderkaaksspeekselklier veroorzaakt eerder pijn en zwelling onder de kaak. Zit de ontsteking onder de tong, dan kunt u daar een zwelling voelen en moeite krijgen met kauwen of slikken.

Wat is het verschil tussen een speekselsteen en een speekselklierontsteking?

Een speekselsteen kan het afvoerkanaal van een speekselklier afsluiten. Hierdoor hopen speeksel en druk zich in de klier op. De zwelling en pijn ontstaan dan vaak vlak voor of tijdens het eten en kunnen enkele uren later weer afnemen.

Bij een speekselklierontsteking blijven de pijn en zwelling vaker aanwezig. Ook kunnen roodheid, warmte, koorts, een ziek gevoel en een vieze smaak optreden. Een speekselsteen en een ontsteking kunnen bovendien met elkaar samenhangen. Wanneer speeksel niet goed kan wegstromen, kunnen bacteriën zich gemakkelijker in de klier vermenigvuldigen en een ontsteking veroorzaken.

Waardoor ontstaat een speekselklierontsteking?

Een speekselklierontsteking kan worden veroorzaakt door bacteriën of een virus. De bof is een bekend voorbeeld van een virusinfectie waarbij de speekselklieren ontstoken kunnen raken.

Ook een speekselsteen, een vernauwing van het afvoerkanaal of een verminderde speekselproductie kan een rol spelen. Wanneer speeksel onvoldoende doorstroomt, krijgen bacteriën meer gelegenheid om via het afvoerkanaal de speekselklier binnen te dringen.

Een zwelling van een speekselklier kan ook een andere oorzaak hebben. Op de pagina over speekselklieraandoeningen leest u meer over speekselstenen, slijmcysten en andere afwijkingen van de speekselklieren.

Wanneer moet u contact opnemen met een arts?

Neem dezelfde dag contact op

Neem dezelfde dag contact op met uw huisarts, tandarts of huisartsenpost wanneer:

de zwelling en pijn niet meer afnemen;
de zwelling snel groter of pijnlijker wordt;
u koorts van 38 graden of hoger heeft;
u zich duidelijk ziek voelt;
de huid rond de zwelling rood, donker of warm wordt;
u een vieze smaak of pus in uw mond opmerkt;
u steeds moeilijker kunt eten, drinken of slikken.

Wacht bij deze klachten niet af of de ontsteking vanzelf verdwijnt. Een onbehandelde ontsteking kan zich verder uitbreiden of leiden tot de vorming van een abces.

Wanneer is direct medische hulp nodig?

Bel 112 wanneer u door de zwelling moeilijk kunt ademen. Zoek ook direct medische hulp wanneer de zwelling in uw mond of hals snel toeneemt of wanneer u uw speeksel niet meer goed kunt doorslikken.

Hoe wordt een speekselklierontsteking vastgesteld?

De arts of kaakchirurg bespreekt eerst wanneer de klachten zijn begonnen en of de zwelling bijvoorbeeld tijdens het eten erger wordt. Daarna worden de speekselklier en het afvoerkanaal in de mond onderzocht. Soms kan daarbij een speekselsteen, vernauwing of ontstekingsvocht worden gevonden.

Wanneer aanvullend onderzoek nodig is, kan de werking van de speekselklier worden onderzocht. Ook kunnen een röntgenonderzoek, echografie of scan worden gebruikt om de speekselklier en het afvoerkanaal beter te bekijken.

Hoe wordt een speekselklierontsteking behandeld?

De behandeling hangt af van de oorzaak en de ernst van de ontsteking. Bij een bacteriële ontsteking kunnen antibiotica nodig zijn. De kaakchirurg kan u daarnaast uitleggen hoe u de ontstoken speekselklier voorzichtig kunt masseren om de afvoer van speeksel te ondersteunen.

Wordt de ontsteking veroorzaakt door een speekselsteen of een vernauwing? Dan moet ook deze blokkade worden behandeld. Begin niet zelf met oude antibiotica en probeer een mogelijke speekselsteen niet met een scherp voorwerp te verwijderen.

Wanneer wordt u verwezen naar MKA groep?

Uw huisarts of tandarts kan u naar een kaakchirurg verwijzen wanneer specialistisch onderzoek of behandeling nodig is. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren bij terugkerende ontstekingen, een speekselsteen die niet vanzelf verdwijnt of een zwelling waarvan de oorzaak niet duidelijk is.

Lees vooraf wat u moet meenemen wanneer u naar de kaakchirurg gaat. Heeft u al een geldige verwijzing ontvangen? Dan kunt u een afspraak maken bij MKA groep.

Voor een spoedafspraak bij de kaakchirurg neemt u eerst contact op met uw tandarts. Bekijk voor meer informatie de pagina over spoedeisende kaakchirurgische zorg.

Andere veelgestelde vragen over speekselklieren

Bron: MKA groep

Hoe herkent u een speekselklierontsteking?